आजच्या काळात, ज्या भारतभूमीची ओळखच तिच्या आध्यात्मिक, सांस्कृतिक आणि धार्मिक परंपरांमध्ये आहे, त्या ओळखीवर सातत्याने आघात होत आहे. अशा काळात सनातन संस्था म्हणजे हिंदुत्वाच्या रक्षणासाठी उभा असलेला एक दिव्य किल्ला आहे. ही केवळ संस्था नाही, तर एक पवित्र चळवळ आहे, जी गेल्या २५ वर्षांपासून धर्मदृष्टया भरकटलेल्या आत्म्यांना पुन्हा धर्माच्या मुळाशी परत नेते आहे.
ही संस्था परमपूज्य डॉ. जयंत आठवले यांनी स्थापन केली — एक प्रखर संत, मार्गदर्शक, आणि मानसशास्त्रज्ञ. आधुनिक वैद्यकशास्त्राने जे साध्य करू शकले नाही, ते सनातन धर्माच्या आध्यात्मिक उपायांनी साध्य होत आहे, ही गोष्ट त्यांनी आपल्या संशोधनातून आणि अनुभवांतून सिध्द केली. त्यांनी शोधलेली अध्यात्मशास्त्राची ही वाट म्हणजे केवळ वैद्यकीय उपचारांवर नाही, तर आत्म्याच्या गाभ्यापर्यंत पोहोचणारा एक समग्र उपाय आहे. ज्या रुग्णांवर औषधाचा परिणाम होत नव्हता, ते नामजप आणि आध्यात्मिक उपायांनी बरे झाले, हे त्यांच्या वैद्यकीय प्रॅक्टिसमधून त्यांनी पाहिले आणि जाणले. हीच त्यांच्या जीवनातील मोक्षदायिनी वळण होती — धर्मजागरणासाठीचा शंखनाद.
सनातन संस्थेची प्रेरणा म्हणजे परमपूज्य सद्गुरु भक्तराज महाराज. ते नर्मदेच्या काठावर तपश्चर्या करत अनेक संत-सन्यास्यांची सेवा करत, त्यांच्याशी संवाद साधत, गाभ्याशी जाऊन अध्यात्म साधत होते. त्यांच्या गाण्यांतून, त्यांच्या भक्तिभावांतून आणि त्यागमय जीवनातून सनातन धर्माचे तेज झळकत होते. या प्रेरणेने डॉ. आठवले यांनी आपल्या जीवनाचा मार्गच बदलला आणि धर्म स्थापनेसाठी सनातन संस्थेची स्थापना केली.
सनातन संस्थेचे ध्येय स्पष्ट आणि ठाम आहे – भारताला हिंदू राष्ट्र म्हणून घोषित करणे. हे कोणतेही राजकीय उद्दिष्ट नाही, ही एक सांस्कृतिक आवश्यकता आहे. कारण जर भारतातून सनातन धर्म नाहीसा झाला, तर भारताची ओळखच संपेल. ही भूमी केवळ भूगोल नाही – ही पुण्यभूमी, ही तपोभूमी आहे. अशा भूमीला टिकवण्यासाठी, तिचा आत्मा जागवण्यासाठी सनातन संस्था कार्यरत आहे.
संस्थेच्या अध्यात्मिक साधनेसाठी गुरुकृपायोग या मार्गाची रचना डॉ. आठवले यांनी केली. ही साधना कर्मयोग, भक्तियोग आणि ज्ञानयोग यांचे सुंदर संमिश्र रूप आहे. ही साधना दोन अंगांनी कार्य करते – एक म्हणजे व्यष्टी साधना, म्हणजे वैयक्तिक आध्यात्मिक उन्नती, आणि दुसरे म्हणजे समष्टी साधना, म्हणजे समाज आणि राष्ट्रहितासाठीची साधना. साधक जेव्हा अहंकार कमी करतो, नामजप करतो, सत्संगात सहभागी होतो, सेवा करतो – तेव्हा गुरुकृपा प्राप्त होते आणि त्याचा आध्यात्मिक स्तर वाढतो. संस्था व्यक्तीच्या आध्यात्मिक पातळीचे मूल्यमापन करते आणि त्यातून त्याच्या साधनेच्या प्रगतीचे मोजमाप साधते. १०० टक्के पातळी गाठल्यावरच मोक्ष प्राप्त होतो, असा संस्थेचा दृढ विश्वास आहे.
सनातन संस्था केवळ अध्यात्मिक उपदेशांपुरती मर्यादित नाही. ती संस्कार वर्ग, मंदिर स्वच्छता अभियान, मुलांसाठी नैतिक शिक्षण, आपत्तीग्रस्तांसाठी मदत, वृक्षारोपण, मोफत वैद्यकीय शिबिरे यांसारख्या सामाजिक कार्यातही योगदान देते. धर्म, राष्ट्र आणि समाज यांचा समवेत विकास करण्यासाठी संस्था सतत कार्यरत आहे. धर्मजागृती आणि हिंदू आत्मभान यासाठी संस्था साप्ताहिक सनातन प्रभात या माध्यमातून मराठी, हिंदी, इंग्रजी, आणि कन्नड भाषांतून अध्यात्मिक आणि राष्ट्रीय विषयांवर आधारित लेख प्रकाशित करते. हे माध्यम म्हणजे धर्म आणि राष्ट्रवादाचे मुखपत्र आहे.
या वर्षी, संस्थेच्या २५ वर्षपूर्ती निमित्त, १७ मे रोजी गोव्यात सनातन राष्ट्र शंखनाद महोत्सव साजरा होत आहे. शंखनाद म्हणजे हिंदू परंपरेतील एक पवित्र, जागृती करणारा आवाज. हा शंखनाद हिंदू समाजाला राष्ट्रप्रेम, धर्मप्रेम आणि आत्मभान यासाठी जागृत करतो. तो आळवतो की, हिंदू आता गप्प राहणार नाही. हा हिंदू आता धर्मासाठी उभा राहणार, हिंदू राष्ट्राच्या स्थापनेसाठी झगडणार.
८३ व्या वर्षीही, डॉ. आठवले हे एका प्रखर कर्मयोग्याच्या आणि प्रज्ञावान संताच्या रूपात संस्था चालवत आहेत. त्यांनी केवळ संस्था निर्माण केली नाही, त्यांनी एक आध्यात्मिक क्रांतीचा आरंभ केला आहे. सनातन संस्था केवळ परंपरा जपते नाही, ती भारताचा आत्मा जागवते.
ही केवळ महोत्सवाची घोषणा नाही, हा जागृतीचा शंखनाद आहे. हा काळ आहे जागरणाचा, कृतीचा आणि नवधर्मस्थापनेचा. हिंदुत्व हेच अंतिम सत्य आहे. भारत हा हिंदूंचा देश आहे. सनातन धर्म चिरंजीव आहे आणि तोच अंतिम विजय प्राप्त करील.
जयतु जयतु हिंदुराष्ट्रम्।
