एक काळ असा होता की भारतात महिलांना सार्वजनिक आयुष्यात केवळ दिसण्यासाठीही संघर्ष करावा लागत होता. पत्रकारिता, सिनेमा, राजकारण, साहित्य, दूरदर्शन — प्रत्येक क्षेत्र पुरुषांच्या वर्चस्वाखाली होते. महिलांना स्वतःची ओळख निर्माण करण्यासाठी असामान्य धैर्य आणि चिकाटी दाखवावी लागत होती. म्हणूनच आज भारतातील दोन यशस्वी आणि प्रभावशाली महिलांना एका अनावश्यक वादात उभं केलं जात आहे, हे दुर्दैवी वाटतं.
मृणाल पांडे यांनी ऐश्वर्या राय बच्चन यांच्या कान्स 2026 मधील उपस्थितीवर केलेल्या टिप्पण्यांमुळे सोशल मीडियावर मोठा संताप व्यक्त होत आहे. लोक फक्त इतक्यावर नाराज नाहीत की एका वरिष्ठ पत्रकाराने एका अभिनेत्रीच्या फॅशनवर मत व्यक्त केले. सार्वजनिक व्यक्तींवर टीका होणे स्वाभाविक आहे. पण ज्या पद्धतीने वैयक्तिक टोमणे, वयावर भाष्य आणि अगदी तिची मुलगी आराध्यालाही चर्चेत ओढले गेले, त्यामुळे लोकांना ते असंवेदनशील वाटले.
या संपूर्ण प्रकरणातील सर्वात मोठी गोष्ट म्हणजे दोन्ही महिला आपल्या क्षेत्रातील अत्यंत महत्त्वाच्या व्यक्तिमत्त्वांपैकी आहेत.
एका बाजूला मृणाल पांडे आहेत — भारतीय पत्रकारितेतील एक मोठं नाव. पुरुषप्रधान हिंदी पत्रकारितेत स्वतःची ओळख निर्माण करणाऱ्या त्या पहिल्या महिलांपैकी एक होत्या. हिंदुस्तान या हिंदी दैनिकाच्या त्या पहिल्या महिला संपादक बनल्या. नंतर त्यांनी प्रसार भारतीच्या अध्यक्षा म्हणून काम केले. महिलांचे प्रश्न, शरीराशी संबंधित सामाजिक बंधने आणि ग्रामीण महिलांचे आयुष्य यावर त्यांनी प्रभावी लेखन केले. त्यांना पद्मश्रीसारख्या सन्मानांनी गौरविण्यात आले.
दुसऱ्या बाजूला ऐश्वर्या राय बच्चन आहेत — भारताचा जागतिक चेहरा बनलेली अभिनेत्री. 1994 मध्ये मिस वर्ल्ड झाल्यानंतर त्यांनी भारतीय सौंदर्य आणि भारतीय सिनेमाला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नवी ओळख दिली. कान्स फिल्म फेस्टिव्हलमधील त्यांची उपस्थिती अनेक वर्षांपासून भारताच्या सांस्कृतिक प्रतिनिधित्वाचं प्रतीक मानली जाते.
कान्स 2026 मध्ये ऐश्वर्या पुन्हा एकदा राजेशाही थाटात दिसल्या. डिझायनर Fjolla Nila यांच्या सुंदर गाऊनमध्ये आणि भव्य feather cape मध्ये त्या अत्यंत आकर्षक दिसत होत्या. फोटोग्राफर्स सतत त्यांचं नाव घेत होते, कॅमेरे त्यांच्यावर खिळले होते, आणि सोशल मीडियावर लोक त्यांना “कान्सची राणी” म्हणत होते. 52 व्या वर्षीही त्यांचं व्यक्तिमत्त्व, आत्मविश्वास आणि ग्लॅमर तितकंच प्रभावी आहे.
म्हणूनच मृणाल पांडे यांच्या टिप्पण्या अनेकांना अनपेक्षित आणि अनावश्यक वाटल्या.
फॅशनवर टीका करणे चुकीचे नाही. कान्ससारख्या मंचावर प्रत्येक लूक चर्चेत येतोच. पण जेव्हा टीका वैयक्तिक टोमण्यांमध्ये किंवा बॉडी शेमिंगमध्ये बदलते, तेव्हा ती बौद्धिक मतप्रदर्शन राहत नाही.
विडंबना अशी आहे की मृणाल पांडे यांनी आपल्या लेखनातून महिलांच्या शरीरावर आणि स्वातंत्र्यावर समाज लादत असलेल्या दबावांवर नेहमीच टीका केली आहे. त्यामुळे त्यांच्याकडून अशा प्रकारच्या टिप्पणी येणं अनेकांना विरोधाभासी वाटत आहे.
लोकांचा प्रश्न साधा आहे — जर एका यशस्वी महिलेलाही वयानंतर सार्वजनिकरीत्या अशा प्रकारे हिणवलं जाईल, तर तरुण महिलांनी यामधून काय शिकायचं?
भारतीय समाजात महिलांसाठी एक अदृश्य “expiry date” ठरवली जाते. ठराविक वयानंतर त्या सुंदर दिसल्या, लोकप्रिय राहिल्या किंवा लोकांचं लक्ष वेधून घेत राहिल्या तर समाज अस्वस्थ होतो. पुरुषांना मात्र तशा प्रकारची टीका क्वचितच सहन करावी लागते.
ऐश्वर्या राय बच्चन आजही जागतिक स्तरावर चर्चेत आहेत, लोकांचं लक्ष वेधून घेत आहेत, आणि हेच काही लोकांना अस्वस्थ करतं. पण हीच तर त्यांची मोठी उपलब्धी आहे.
आराध्या बच्चनला या वादात ओढणं तर आणखी चुकीचं आहे. सेलिब्रिटींच्या मुलांचं बालपण आधीच शेकडो कॅमेर्यांच्या नजरेखाली जात असतं. अशा परिस्थितीत एका किशोरवयीन मुलीला सार्वजनिक टोमण्यांचा विषय बनवणं असंवेदनशीलतेचं लक्षण आहे.
आजच्या सोशल मीडिया युगात आणखी एक गोष्ट स्पष्ट दिसते — लक्ष वेधून घेण्याची स्पर्धा. वादग्रस्त विधानं केल्याने तात्काळ प्रसिद्धी मिळते. एखाद्या जागतिक आयकॉनवर टीका केली की सोशल मीडियावर चर्चा हमखास होते. त्यामुळे अनेकांना हा संपूर्ण प्रकार “attention seeking” वाटत आहे.
दुर्दैव म्हणजे मृणाल पांडे यांच्यासारख्या वरिष्ठ पत्रकाराला अशा प्रसिद्धीची गरज नाही. त्यांचा वारसा आधीच मजबूत आहे. आणि ऐश्वर्या राय बच्चन यांनाही स्वतःला सिद्ध करण्याची गरज उरलेली नाही. त्यांनी भारतीय संस्कृती आणि सिनेमाला जगभरात सन्मान मिळवून दिला आहे.
म्हणूनच हा संपूर्ण वाद अनावश्यक वाटतो.
भारताला यशस्वी महिलांनी एकमेकींना कमी लेखणं पाहायचं नाही; तर एकमेकींच्या यशाचा आदर करताना पाहायचं आहे. एकीने भारतीय पत्रकारितेचा इतिहास घडवला, तर दुसरीने भारतीय सौंदर्य आणि सिनेमाला जागतिक प्रतिष्ठा मिळवून दिली. दोघींचा प्रवास वेगळा असला तरी दोघीही आदराच्या पात्र आहेत.
मतभेद असू शकतात. टीकाही असू शकते. पण टीका आणि अपमान यात फरक असतो.
आजच्या काळात तरुण महिलांना सोशल मीडिया ट्रोलिंग, बॉडी शेमिंग आणि सार्वजनिक अपमानाला सामोरं जावं लागत आहे. अशा वेळी वरिष्ठ महिलांनी अधिक जबाबदारीने वागण्याची गरज आहे.
52 व्या वर्षी ऐश्वर्या राय बच्चन आत्मविश्वासाने कान्सच्या रेड कार्पेटवर चालत आहेत, ही खिल्ली उडवण्याची गोष्ट नाही. ती याची साक्ष आहे की महिलांचं अस्तित्व आणि ओळख वयानुसार संपत नाही.
आणि मृणाल पांडे यांच्यासारख्या व्यक्तिमत्त्वाची दशकांची प्रतिष्ठा काही अशा टिप्पण्यांमुळे कमी व्हायला नको, ज्या त्यांच्या उंचीला शोभत नाहीत.
